Özet

Bu yazıda, 2025 takvim yılında elde edilen birden fazla gelir unsurundan oluşan gelirlerin vergilendirilmesine yönelik örnek uygulamalara ve açıklayıcı bilgilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

2025 takvim yılı beyanı, gelir vergisi, gelir vergisi beyannamesi, gelir vergisi istisnası.

1. Giriş

Gerçek kişilerin gelirleri, gelir vergisine tabidir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde vergiye tabi gelirin tanımı yapılırken, 2. maddesinde ise vergiye tabi gelir unsurları sayılmıştır. Buna göre gerçek kişilerin, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 2. maddesinde sayılan gelir kaynaklarından elde ettikleri gelirler, gelir vergisine tabidir. Daha açık bir ifade ile vergiye tabi gelir, gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. Bu kazanç ve iratlar; ticari, zirai ve serbest meslek kazançları, ücretler, gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iratları ile diğer kazanç ve iratlardır.  2025 takvim yılına ilişkin gelir vergisi beyannamesi gelir vergisi mükellefleri tarafından 2026 yılının mart ayında elektronik ortamda beyan edilerek, iki eşit taksitte ödenecektir. Bu yazıda, 2025 takvim yılında elde edilen birden fazla gelir unsurundan oluşan gelirlerin hangilerinin beyannameye dâhil edilip, hangilerinin dâhil edilmeyeceğine dair açıklamalara ve gelirlerin vergilendirilmesine yönelik örnek uygulamalar ile birtakım bilgilere yer verilmiştir.

2. Gelirin Unsurları ve Gelir Vergisinin Beyanı

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda sayılan gelir unsurlarından bir takvim yılı içinde edilen kazanç ve iratlar, aksine hüküm olmadıkça mükellefler tarafından yıllık olarak beyan edilir. Yıllık gelir vergisi beyannamesi, mükellefin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesine verilir. Ancak iş yerleri bulunan mükellefler ise beyanlarını, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kaydı yapılan (iş yerlerinin bulunduğu) yerin vergi dairesine vereceklerdir. Gerçek usulde vergilendirilen mükellefler gelirlerini, 2026 yılının mart ayında beyan edeceklerdir. Beyannamede çıkan vergiler ise iki eşit taksitte ödenebilecektir. Ödemeye ilişkin birinci taksitin son günü 31.03.2026 tarihi olup, ikinci taksitinin son günü ise 31.07.2026 tarihidir.

Toplam kazancı içinde %75 ve daha yüksek nispette zirai kazançları olanlar Mart ayında verecekleri gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiyi, kasım ve aralık aylarında iki eşit taksitte ödeyebileceklerdir.

Beyanname verme süresi içinde 2025 takvim yılı kazançlarına ait beyannamenin verilmemesi durumunda, mükelleflere özel usulsüzlük cezası ile tahakkuk ettirilmeyen vergi için ayrıca vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanacaktır.

Ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri, hiçbir hadle sınırlı kalmaksızın 2025 takvim yılına ilişkin gelir vergisi beyannamelerini e-Beyanname düzenleme programı kullanarak (ebeyanname.gib.gov.tr) adresi üzerinden elektronik ortamda tarha yetkili vergi dairesine göndereceklerdir.

Bunun dışında, kira, ücret, menkul sermaye iradi ile diğer kazanç ve iratlara ilişkin gelirleri olan mükellefler ise, elektronik ortamda (inivrg•gib.gov.tr) internet adresinde yer alan hazır beyan sistemi kullanılarak vergi dairesine gitmeden beyannamelerini verebileceklerdir. Bu mükellefler, beyannamelerini elden verebilecekleri gibi isterlerse posta yoluyla da vergi dairesine gönderebilirler. Beyannamenin taahhütlü posta ile gönderilmesi halinde, beyannamenin postaya verildiği tarih beyannamenin verilme tarihi olarak kabul edilmektedir. Beyannamenin adi posta ile gönderilmesi halinde ise beyannamenin vergi dairesi kayıtlarına girdiği tarih beyannamenin verilme tarihi olarak kabul edilmektedir. Beyan edilmesi gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanarak beyan edilmesi zorunlu olup, birden fazla unsurdan oluşan gelirlerinden hangilerinin beyannameye dâhil edilip, hangilerinin dâhil edilmeyeceğine dair açıklamalara aşağıda yer verilmiştir.

2.1. Ticari Kazanç

Ticari kazanç sahipleri tutarı ne olursa olsun kazançlarını beyannameye dahil ederler kazanç elde etmeseler de yıllık beyanname verirler.

2.2. Zirai Kazanç

Gerçek usulde verilenlerin zirai kazanç sahipleri tutarı ne olursa olsun kazançlarını beyannameye dahil ederler kazanç elde etmeseler de yıllık gelir vergisi beyannamesi verirler.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 53. maddesinde; "Çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançların, stopaj yoluyla vergilendirileceği, Kanun’un 54. maddesinde yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançlarının gerçek usulde tespit olunarak vergilendirileceği" hükme bağlanmıştır.

Madde hükmünde, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin bu kazançları için beyanname vermeyecekleri de açıklanmıştır.

2.3.Ücret

2.3.1.Tevkifata Tabi Tutulmuş Ücret Gelirleri

Tüm işverenlerden elde edilen ücretin toplamı gelir vergisi tarifesindeki dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı olan 4.300.000TL’yi aşıyorsa mutlaka beyan edilecektir. Burada ücretin tek ya da birden fazla işverenden elde edilmesinin bir önemi bulunmamaktadır. Elde edilen ücretin toplamına bakılır eğer toplam ücret tutarı gelir vergisi tarifesindeki dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı olan 4.300.000TL’yi aşmıyorsa bu defa birden sonraki ücretin toplam tutarını bakılması gerekir.

İkinci olarak toplam ücret tutarı gelir vergisi tarifesindeki dördüncü gelir diliminde yer alan tutar oran 4.300.000TL'yi aşmıyorsa birden sonraki ücretlerin toplamına bakılır. Birden sonraki ücretlerin toplam tutarının gelir vergisi tarifesindeki ikinci gelir diliminde yer alan tutar olan 330.000 TL'yi aşıyorsa elde edilen ücret gelirinin tamamı mutlaka beyan edilecektir.

Eğer birden sonraki ücretlerin toplam tutarı da gelir vergisi tarifesindeki ikinci gelir diliminde yer alan tutarı olan 330.000TL'yi aşmıyorsa ücret gelirleri beyan edilmez, diğer gelirleri için beyanname verilse bile beyannameye dahil edilmez.

(1)1. İşverenden alınan ücret 4.300.000TL’yi aşıyor mu?

(2) 2. İşverenden ve sonraki işverenlerden alınan ücretler 330.000TL’yi aşıyor mu?

(1) +(2) Toplamın 4.300.000TL’yi aşıyor mu? herhangi birinde evet olması halinde ücretlerin toplamının tamamı beyan edilir.

2.3.2. Tevkifata Tabi Tutulmamış Ücret Gelirleri

Tevkifata tabi tutulmamış ve istisna uygulanmayan ücret gelirleri için (diğer ücretler hariç) tutarı ne olursa olsun ve diğer gelirler için beyanname verip verilmemesine bakılmaksızın yıllık beyanname verilecektir.

2.4. Serbest Meslek Kazancı

Serbest meslek erbabı tutarı ne olursa olsun kazançlarını beyannameye dahil ederler, kazanç elde etmeseler de yıllık gelir vergisi beyannamesi verirler.

Ancak müellif, mütercim heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı, mucit ve bunların kanuni mirasçılarının; şiir, hikaye, roman, makale bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video, band, radyo ve televizyon, senaryo ve oyunu gibi eserlerin; gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlanması veya kitap, cd, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarının satılması veya bunlar üzerindeki mevcut hakların devri ve temlik edilmesi veya kiralanması karşılığında elde edilen ve aynı Kanun 103’üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı  (2025 yılı için 4.300.000 TL) aşmayan serbest meslek kazançları gelir vergisinden istisna olup bu kazançlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecek, diğer gelirler dolayısıyla beyanname verilmesi halinde bu kazançlar beyannameye dahil edilmeyecektir. Bu kazançların Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2025 yılı için 4.300.000 TL) aşması halinde beyan edilecektir.

2.5. Menkul Sermaye İratları

Tevkifata tabi tutulmuş menkul sermaye iratları 2025 yılı için 330.000TL'lik sınırını aşması durumunda beyan edilecektir. Tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının yarısı gelir vergisinden istisnadır. Elde edilen kâr paylarının yarısının 2025 yılı için 330.000TL’lik beyan sınırını aşması durumunda sadece kâr payının yarısı beyan edilecektir.

Türkiye'de vergi kesintisine tabi olmayan ve istisna uygulanmayan aşağıda belirtilen menkul sermaye iratları 18.000TL’lik tutarı aşması halinde yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

-Kıyı bankacılığından ( off -shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri,

-Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller (01/01/2006 tarihinden önce ihraç /iktisap edilenler),

-İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar,

- Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri,

-Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları (faiz,repo, vb.),

-Her türlü alacak faizleri.

Burada bahsedilen 18.000TL’lik tutar bir istisna olmayıp gelirin beyan edilip edilmeyeceğinin tespitinde dikkate alınacak bir sınırdır. Buna göre, menkul sermaye iradı olarak elde edilen ve tevkifat yapılmayan bu gelirlerin toplamı 18.000TL’yi aşıyorsa elde edilen gelirin tamamı beyan edilecektir.

Geçici 67. madde kapsamında tevkifata tabi tutulmuş olan menkul sermaye iratları;

Mevduat faizleri, özel finans kurumlarınca (Katılım Bankaları) kar ve zararlı katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları ve repo kazançları için beyanname verilmez. Diğer gelirler için beyanname verilse dahi beyana dahil edilmez.

2.6. Gayrimenkul Sermaye İradı

Sadece konut geliri olanlar 2025 yılında konut kira geliri 47.000TL istisna tutarını aşanlar beyanname vermek zorundadır. Bu tutarın altında kalanlar beyanname vermezler.

2.6.1.Ticari, Zirai ve Serbest Meslek Kazancı Sahiplerinin Mesken Kira Geliri

Ticari, zirai ve serbest meslek kazanç sahipleri 47.000 TL için istisnadan yararlanamazlar.

2.6.2.Tevkifat Yapılmış İşyeri Kira Geliri ve Beyana Tabi Diğer Gelirleri Olanlar

2025 yılında iş yeri kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi yapılanlardan kira gelirlerinin brüt tutarı ile diğer beyana tabi gelirlerinin toplamı beyanname verme sınırı olan 330.000TL’yi aşanlar bu gelirlerini beyannameye dahil etmek zorundadırlar. Bu tutarın altında kalanlar tevkifat yapılmış işyeri kira gelirini beyannameye dahil etmezler.

2.6.3. Sadece Tevkifat Yapılmayan İş yeri Kira Geliri Olanlar

Türkiye’de vergi kesintisine tabi olmayan ve istisna uygulanmayan kira geliri 18.000TL’lik tutarı aşması halinde beyan edileceklerdir.

2.6.4. Sadece Tevkifat Yapılmış İş yeri Kira Geliri Olanlar

2025 yılında iş yeri kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi yapılanlardan kira gelirlerinin brüt tutarı beyanname verme sınırı olan 330.000TL'yi aşanlar beyanname vermek zorundadır. Bu tutarın altında kalanlar beyanname vermezler.

2.6.5.Hem Konut Hem de İşyeri Kira Geliri Olanlar

Hem konut kirası hem de tevkifat yapılmış iş yeri kirasının birlikte elde edilmesi durumunda konut kira gelirlerinde 47.000 TL istisna tutarı düşündükten sonra kalan tutar ile iş yeri kira gelirinin toplamı 2025 yılı için 330.000TL'yi aşıyorsa hem konut hem de iş yeri kira geliri beyan edilecek, aşmıyorsa yalnızca konut kira geliri beyan edilecektir.

2.6.6. Konut İstisnasından Yararlanamayacaklar

Ticari zirai ve serbest meslek kazanç sahipleri elde ettikleri mesken kira bedellerini beyan ederken 47.000 TL için istisnadan yararlanamaz. Ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ve diğer kazanç elde edenlerden eğer bir kişi ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği, ücret, menkul sermaye iradı, kira geliri ve diğer kazançlar toplamı vergi tarifesinin ücretleri için üçüncü diliminde yazılı 1.200.000 TL tutarı aşıyorsa istisnadan yararlanamaz.

2.7. Diğer Kazanç ve İratlar

2.7.1. Arizi Kazanç

Bir takvim yılında elde edilen arızi kazançlar (henüz başlamamış olan ticari zirai veya mesleki bir faaliyete hiç gelişmemesi ile ihale artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen kazançlar hariç) toplamının 2025 yılı için 280.000TL’lik kısmı gelir vergisinden müstesnadır. Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işleriyle ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançlar ile zarar yazılan değersiz alacaklarla karşılık ayrılan şüpheli alacakların sonradan tahsili istisna uygulamasının dışındadır. İstisna haddi içinde kalan arizi kazançlar için beyanname verilmesine gerek bulunmamaktadır. İstisna rakamlarını aşan kazançların mükellefin beyana tabi diğer gelirlerin olup olmamasına bakılmaksızın beyan edilmesi gerekmektedir.

2.7.2.Değer Artış Kazancı

Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plakaların elden çıkarılmasından doğan kazançların tamamı ile bir takvim yılında elde edilen değer artışı kazancının menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlananlar hariç olmak üzere bir takvim yılında elde edilen değer artış kazancının 120.000 TL'si gelir vergisinden istisnadır. İstisna haddi içinde kalan değer artışı kazançları için beyanname verilmesine gerek bulunmamaktadır. İstisna rakamlarını aşan kazançların mükellefin beyan tabi diğer gelirlerinin olup olmamasına bakılmaksızın beyan edilmesi gerekmektedir.

3. Gelirin Beyanı ve Toplanmasında Hadler

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan gelir vergisine tabi 2025 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınan tarife aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

oranında vergilendirilir.

4.Gelirin Toplanmasına Yönelik Açıklamalı Örnekler

4.1.Ticari Kazanç, Zirai Kazanç, Serbest Meslek Kazancı ve Ücret Geliri Varsa

Ticari kazanç zirai kazanç serbest meslek kazancı her durumda beyan edilir.

Tek işverenden alınan ücret tutarı gelir vergisi tarifesindeki dördüncü gelir diliminde yer alan tutar olan 4.300.000 TL’yi aşmıyorsa bu defa birden sonraki ücretlere ve toplam tutarlarına bakılması gerekir.

İkinci olarak toplam ücret tutarı gelir vergisi tarifesindeki dördüncü gelir diliminde yer alan tutar oran 4.300.000 TL'yi aşmıyorsa birden sonraki ücretlerinin toplamına bakılır. Birden sonraki ücretlerin toplam tutarı gelir vergisi tarifesindeki ikinci gelir diliminde yer alan tutar olan 330.000 TL’yi aşıyorsa elde edilen ücret gelirlerinin tamamı mutlaka beyan edilecektir. Eğer birden sonraki ücretlerin toplam tutarı da gelir vergisi tarifesindeki ikinci gelir diliminde yer alan tutar olan 330.000 TL'yi aşmıyorsa ücret gelirleri beyan edilmez, diğer gelirler için beyanname verilse bile beyannameye dahil edilmez.

Örnek: Ticari kazanç 450.000 TL ve 900.000 TL ücret geliri elde den mükellefin 2024 yılı beyanı aşağıdaki gibidir.

Ticari kazanç her durumda beyan edilir. (450.000TL)

Tek işverenden alınan ücret için tutarı 4.300.000TL’yi aşmadığından yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez.

Sonuç olarak sadece ticari kazanç (450.000TL) beyan edilecektir.

Örnek: Ticari kazanç 120.000TL, birinci işverenden alınan ücret 340.000TL, ikinci işverenden alınan ücret 165.000 TL olan mükellefin 2025 yılı beyanı aşağıdaki gibidir.

Ticari kazanç her durumda beyan edilir. (120,000TL)

Birden fazla işverenden ücret geliri elde edilmesi durumunda birden sonraki işverenden alınan ücretlerin toplamının gelir vergisi tarifesinin ikinci gelir diliminde (2025 yılı için 330.000TL) yer alan tutarı aştığı için birinci işverenden alınan da dahil olmak üzere ücret gelirlerinin toplamı beyan edecektir. (340.000TL+165.000TL)

Sonuç olarak ticari kazanç ve ücret gelirlerinin tamamı beyan edilecektir.

Ticari kazanç + Birinci işverenden alınan ücret + İkinci işverenden alınan ücret

(120.000+ 340.000+165.000=625.000TL)

4.2.Vergi Kesintisine Tabi Olmayan ve İstisna Uygulanmayan Ücret Varsa

Tevkifata tabi tutulmamış ve istisna uygulanmayan ücret gelirleri için tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname verilecektir.

Örnek: Bay (C) 2025 yılında bir işverenden kesinti yoluyla vergilendirilmeyen 150.000TL ücret geliri elde etmiştir. Ayrıca 260.000TL ticari kazanç ve 400.000TL kâr payı elde etmiştir. Buna göre, Bay (C)’nin ücretinden tevkifat yapılmadığından 150.000TL ücret gelirinin tamamı yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

260.000 TL ticari kazanç her durumda beyan edilir.

Kâr payının yarısı istisna kalan 200.000 TL ve 260.000 TL ticari kazanç toplamı beyanname verme sınırı olan 2025 yılı için 330.000 TL’yi aştığından beyannameye dahil edilir. Beyan edilecek gelir (260.000+150.000+200.000=610.000TL) olacaktır.

4.3.Kar Payı, Konut Kirası ve İş yeri Kirası Varsa

İş yeri konut kira gelirinin ve kâr payının beyan edilip edilmeyeceği vergiye tabi gelirler toplamının beyanname verme sınırını aşması durumunda (2025 yılı için 330.000TL) beyana dahil edilir. 330.000 TL altında kalınması durumunda sadece ticari kazanç beyan edilir.

Örnek: 600.000 TL kâr payı, 130.000 TL iş yeri kira geliri ve 55.000 TL konut kira geliri elde eden mükellefin 2025 yılı beyanı aşağıdaki gibidir.

Kâr payının yarısı istisna olduğu halde konut istisnasından yararlanıp yararlanamayacağının tespitinde tamamı dikkate alınır. Elde edilen kazançlar toplamı (600.000+130.000+55.000=785.000TL) olduğundan 2025 yılı için 1.200.000 TL’yi aşmadığı için konut istisnası uygulanır. 55.000-47.000=8.000TL konut istisnası sonrası kalan tutardır. Kâr payının yarısı istisna olduğu için kalan yarısı 300.000TL, bu tutar iş yeri kirası 130.000TL ve konut istisnası sonrası kalan tutar 8.000TL ile toplanır. 438.000TL beyanname verme sınırı olan (2025 yılı için 330.000TL) sınırını aştığı için kâr payı ve işyeri kirası birlikte beyan edilir.

Sonuç olarak; istisna sonrası kalan kâr payı, istisna sonrası konut kira geliri ve iş yeri kirası birlikte beyan edilecektir.

(300.000TL+8.000TL+130.000TL=438.000TL)

4.4. Geçmiş Yıllara İlişkin Olarak Tahsil Edilen Kiralar Varsa

Kira gelirlerinde elde etme “tahsil esası”na bağlanmış olduğu için, herhangi bir sebeple tahsil edilmemiş olan kira bedelleri yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmez. Bu kiraların sonraki yıllarda tahsil edilmesi durumunda, tahsilatın gerçekleştiği yılın gelirine dâhil edilmesi gerekmektedir.

Örnek; Emekli (T) tarafından kiraya verilen bir konuttan 2025 yılında 390.000 TL kira geliri elde edilmiştir. Bu tutarın;

- 240.000 TL’si 2025 yılına,

 -150.000 TL’si ise 2024 yılına ilişkindir. Bir başka deyişle, kiracı 2024 yılında ödemediği kirayı da 2025 yılında ödemiştir.

2024 yılında kiralar tahsil edilemediği için, 150.000 TL’lik kiranın 2024 yılında beyan edilmesi söz konusu değildir. Diğer taraftan tahsil edildiği yılın gayrisafi hasılat tutarına önceki yıllara ilişkin olarak tahsil edilen tutarların da dâhil edilmesi gerekmektedir. Buna göre 2024 ve 2025 yılına ilişkin olarak 2025 yılında tahsil edilen toplam 390.000 TL tutarındaki kira bedeli, 2025 yılına ilişkin beyanname ile beyan edilecektir.

Beyan sırasında 390.000 TL tutarındaki toplam gayrisafi hasılattan, 2025 yılı için geçerli olan istisna tutarı (47.000 TL) ile giderler düşülecek, kalan tutar, 2025 yılına ilişkin gelir vergisi beyannamesi ile 1-31 Mart 2026 döneminde beyan edilerek hesaplanan vergi mart ve temmuz aylarında iki taksit halinde ödenecektir.

4.5. Peşin Tahsil Edilen Kiralar Varsa

Gelecek yıllara ait olup peşin tahsil edilen kiralar ilgili oldukları yılın/ yılların geliri olarak dikkate alınır. Bu nedenle bu tutarlar tahsil edildikleri yılın gayrisafi hasılatına dâhil edilmezler. Ancak bu uygulamanın iki istisnası vardır. Ölüm veya memleketi terk halinde peşin tahsil edilen kiraların da söz konusu olayların meydana geldiği yılın geliri olarak beyan edilip, vergilendirilmesi gerekmektedir.

Örnek; (B) sahip olduğu gayrimenkulü 2025 yılının başında aylık 25.000 TL’den kiraya vermiş ve kiracıdan 2 yıllık kirayı 2 Ocak 2025 tarihinde peşin olarak tahsil etmiştir. Bu durumda 300.000 TL (25.000 x 12) 2025 yılının, 300.000 TL’de 2026 yılının hasılatı kabul edilecektir. Ancak (B) 2025 yılı içerisinde ölürse veya memleketi terk ederse, tahsil ettiği kira bedelinin tümü (600.000 TL) 2025 yılının hasılatı sayılacaktır.

4.6. Döviz Cinsinden Tahsil Edilen Kiralar Varsa

Kira bedelinin mevzuat kapsamında yabancı para cinsinden belirlendiği durumlarda, gayrisafi hasılat, bedelin tahsil edildiği tarihte geçerli olan T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru kullanılmak suretiyle Türk lirasına çevrilerek hesaplanır.

Örnek; 2025/Nisan ayının başında kiraya verilen bir gayrimenkulden, 1 Nisan 2025 tarihinde ilk kira bedeli olarak 1.000 ABD doları tahsil edilmiştir. 1 Nisan 2025 tarihindeki Merkez Bankası döviz alış kurunun 1 $ = 36,00 TL olduğunu varsayalım. Buna göre Nisan ayında elde edilen kira bedelinin TL karşılığı 36.000 TL (1.000 x 36,00) olarak hesaplanacaktır.

4.7. Aynî Olarak Tahsil Edilen Kiralar Varsa

Bazı durumlarda kira bedelinin nakit olarak değil de ayın (nesne) olarak tahsil edildiği görülmektedir. Aynî olarak tahsil edilen kiraların beyanında dikkate alınacak tutarın, Vergi Usul Kanunu’nun “emsal bedel”e ilişkin düzenlemeleri kapsamında tespit edilmesi gerekmektedir. Kiracı tarafından gayrimenkulü genişletecek veya gayrimenkulün iktisadi değerini devamlı surette artıracak şekilde gayrimenkule eklenen kıymetler, kira dönemi sonunda bedelsiz olarak gayrimenkul sahibine bırakılırsa, bu kıymetlerin emsal bedeli de devir tarihi itibarıyla aynî olarak elde edilmiş kira bedeli sayılır.

Örnek; Emekli (C)’nin sahibi bulunduğu apartman dairesini konut olarak kiraya verdiğini kabul edelim. (C) uzun yıllardır evinde oturan kiracısı ile 2025 yılı başından itibaren aylık 20.000 TL kiraya anlaşmıştır. Kiracı kendi kusurundan dolayı kullanılamaz hale gelen dairenin ahşap kapısını, 2025/Temmuz ayında değiştirerek yerine çelik kapı taktırmıştır. Ancak kiracının Eylül ayında tayini çıkmış ve çelik kapı bedelini ev sahibinden tahsil etmeden, 30 Eylül 2025 tarihinde evi boşaltmıştır. Kiracı bütün kiralarını zamanında ödemiştir. Ev sahibi 1 Kasım’da evini tekrar kiraya vermiş ve yeni kiracıdan Kasım ve Aralık aylarına ilişkin toplam 50.000 TL kira tahsil etmiştir.  Ev sahibi kiracı tarafından taktırılmış olan çelik kapının değerinin tespiti için Takdir Komisyonuna başvurmuş ve Takdir Komisyonu tarafından çelik kapının değeri 15.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu durumda ev sahibi tarafından 2024 yılında elde edilen gayrisafi hasılat aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

-İlk kiracıdan tahsil edilen kiralar (20.000 x 9= 180.000)

-Çelik kapının emsal bedeli (20.000)

- İkinci kiracıdan tahsil edilen kiralar (25.000 x 2=50.000)

 -Toplam gayrisafi hasılat (250.000)

4.8. Ticari Kazanç, Zirai Kazanç, Serbest Meslek Kazancı ve Zarar Olması Durumu ile Kar Payı ve İş yeri Kirası Varsa

Ticari kazanç, zirai kazanç, serbest meslek kazancı her durumda beyan edilir. İş yeri kira gelirinin ve kâr payının beyan edilip edilmeyeceği vergiye tabi gelirler toplamının beyanname verme sınırını aşması durumunda (2025 yılı için 330.000 TL) beyana dahil edilir. 330.000TL’nin altında kalması durumunda sadece ticari kazanç beyan edilir.

Örnek: Ticari kazanç 20.000TL zarar, 10.000 TL iş yeri kira geliri ve 80.000TL kâr payı elde eden mükellefin 2025 yılı beyanı aşağıdaki gibidir.

Ticari kazançlar zarar hali söz konusu olduğu için beyana dahil edilecek gelirlerin hesabında negatif etki yaratacaktır.

Kâr payının yarısı istisna olduğu için kalan yarısı 40.000TL, 10.000TL iş yeri kira ve ticari kazançtaki 20.000 TL zarar toplanır. (10.000+40.000+(-20.000) =30.000TL) Beyanname verme sınırı olan 2025 yılı için 330.000 TL’yi aşmadığı için kâr payı ve işyeri kira geliri beyana dahil edilmez.

Sonuç olarak ticari kazançtan doğan zarar nedeniyle iş yeri kira geliri beyan edilmeyecek kâr payı da beyan edilmeyecektir.

4.9.Ticari Kazanç, Zirai Kazanç ve Serbest Meslek Kazancı Varsa

Ticari kazanç, zirai kazanç her durumda beyan edilir. Serbest meslek kazancı her durumda beyan edilir. Ancak müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı, mucit ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserler ile ihtira beratlarını gazete dergi bilgisayar ve internet ortamı radyo televizyon ve videoda yayınlanması veya kitap, cd, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarının satılması veya bunlar üzerindeki mevcut hakların devri ve temlik edilmesi veya kiralanması karşılığında elde edilen ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı  (2025 yılı için 4.300.000 TL) aşmayan kazançlar gelir vergisinden istisna olup bu kazançlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecek, diğer gelirler dolayısıyla beyanname verilmesi halinde bu kazançlar beyannameye dahil edilmeyecektir. Bu kazançların Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2025 yılı için 4.300.000 TL) aşması halinde beyan edilecektir.

Örnek; Bay (A), 2025 yılından bir televizyon kanalında haftalık olarak yayımlanan bir dizinin senaryo yazarları karşılığında 2025 yılında 4.950.000TL kazanç elde etmiştir. Ayrıca bay (A)’nin 40.000TL tevkifata tabi iş yeri kira geliri bulunmaktadır.

Bay (A)’nin yazdığı senaryo karşılığı elde ettiği 4.950.000 TL’lik kazanç 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesindeki tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı 2025 yılı için 4.300.000 TL’yi aştığından bay (A) gelir vergisi istisnasından yararlanamayacak ve bu kazancını yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecektir.

40.000TL iş yeri kira geliri, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesindeki tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı 2025 yılı için 230.000 TL’yi aşmamasına rağmen beyan edilecek serbest meslek kazancı ile birlikte 3.950.000+ 40.000= 4.990.000TL söz konusu beyanname verme sınırını aştığında 40.000TL kira geliri de beyan edilecektir.

Örnek: Söz ve beste çalışmaları yapan bay (Ö), 2025 yılında muhtelif tarihlerde (Güneş) A.Ş.’ye sattığı besteler karşılığında tevkifata tabi 400.000TL hasılat elde etmiştir. Bay (Ö)’nin elde ettiği 400.000 TL’lik serbest meslek kazancı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesindeki tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2025 yılı için 4.300.000TL) aşmadığından bu kazanç gelir vergisinden istisna olup bu kazanç için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecektir.

4.10.Vergi Kesintisine Tabi Olmayan ve İstisna Uygulanmayan Menkul Sermaye İratları

Türkiye'de vergi kesintisine tabi olmayan ve istisna uygulanmayan aşağıda belirtilen menkul sermaye iratları 18.000 TL’lik tutarı aşması halinde yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

-Kıyı bankacılığından (off -shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri,

 -Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller (01/01/2006 tarihinden önce ihraç /iktisap edilenler),

-İştiraki hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar,

-Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri,

-Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları (faiz,repo, vb.),

-Her türlü alacak faizleri.

Burada bahsedilen 18.000 TL’lik tutar bir istisna olmayıp gelirin beyan edilip edilmeyeceğinin tespitinde dikkate alınacak bir sınırdır. Buna göre, menkul sermaye iradı olarak elde edilen ve tevkifat yapılmayan bu gelirlerin toplamı 18.000 TL’yi aşıyorsa elde edilen gelirin tamamı beyan edilecektir.

Örnek: Mükellef (Ö) 2025 yılında 27.000TL alacak faizi elde etmiştir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu 86/1-d maddesine göre kesinti ve istisna uygulamasına tabi olmayan menkul sermaye iradı toplamının 2025 yılı için 18.000 TL'yi aşmaması halinde beyan edilmemesi gerekmektedir. 27.000 TL alacak faizi kesinti ve istisna uygulanmayan bir gelir olup, bu gelirin toplamı 2025 yılı için beyanname verme sınırı olan 18.000 TL’yi aştığından 27.000 TL'nin tamamı beyan edilecektir.

Örnek: Mükellef (B), 2025 yılında 55.000TL alacak faizi ve 600.000TL de tam mükellef bir kurumdan kâr payı elde etmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu 86/1-d maddesine göre kesinti ve istisna uygulamasına tabi olmayan menkul sermaye iradı toplamının 2025 yılı için 18.000 TL’yi aşmaması halinde beyan edilmemesi gerekmektedir. Örnekte 55.000TL alacak faizi kesinti ve istisna uygulanmayan bir gelir olup, bu gelirin toplamı 2025 yılı için beyanname verme sınırı olan 18.000TL’yi aştığından 55.000TL’nin tamamı beyan edilecektir.

Tam mükellef bir kurumdan elde ettiği 600.000TL’lik kâr payının yarısı gelir vergisinden istisna olduğundan kalan 300.000 TL tek başına beyan haddini aşmasa dahi Gelir Vergisi Kanunu 86/1-c maddesi hükmü gereğince vergiye tabi gelir toplamının (300.000+55.000=355.000TL) 330.000TL’lik beyanname verme sınırını aşması nedeniyle yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilecektir.

Örnek: Mükellef(A) 2025 yılında 16.000 TL alacak faizi 2.900TL’de yurt dışından elde edilen menkul sermaye iradı elde etmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu 86/1-d maddesine göre kesinti ve istisna uygulamasına tabi olmayan menkul sermaye iradı toplamının 2025 yılı için 18.000 TL’yi aşmaması halinde beyan edilmemesi gerekmektedir. Örnekte 16.000 TL alacak faizi ve 2.900 TL yurt dışından elde edilen menkul sermaye iradı ayrı ayrı 18.000 TL’yi aşmamasına rağmen toplam tutarı 16.000+2.900=18.900TL, 18.000TL’yi aşması nedeniyle 18.900TL’nin tamamı beyan edilecektir.

4.11.Geçici 67. Madde Kapsamında Vergi Kesintisine Tabi Tutulmuş Menkul Sermaye İratları

Geçici 67. madde kapsamında tevkifata tabi tutulmuş olan;

-Mevduat faizleri,

-Özel finans kurumlarınca (Katılım bankaları) kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları,

-Repo kazançları

için beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilse dahi beyana dahil edilmez.

Örnek: Mükellef (A) 2025 yılında tevkif suretiyle vergilendirilmiş 1. işverenden 550.000TL, 2. işverenden de 260.000TL ücret geliri, konut olarak kiraya verdiği dairesinden 140.000TL kira geliri ve 900.000TL mevduat faizi elde etmiştir.

Tevkif yoluyla vergilendirilmiş birinci işveren hariç ikinci işverenden alınan ücret tutarı olan 260.000TL, 2025 yılı için beyan sınırı olan 330.000 TL’yi aşmadığından ücret gelirleri beyan edilmeyecektir.

Tevkif yoluyla vergilendirilen 900.000 TL mevduat faiz geliri, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu geçici 67’nci maddesi kapsamında tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecektir.

2025 yılında 47.000TL istisna sınırını aşan mesken kira geliri mutlaka beyan edilecektir.

Mükellefin elde ettiği gelirlerin gayrisafi tutarlarının toplamı (beyanı gerekip gerekmediğine bakılmaksızın ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarının gayrısafi tutarlarının toplamı) 2025 yılı için 1.200.000 TL'yi aştığında 47.00TL’lik istisnadan yararlanamayacaktır.

4.12. Arızi Kazanç Varsa

Bir takvim elde edilen arizi kazançlar (henüz başlamamış olan ticari, zirai ve mesleki bir faaliyete hiç girişilmemesi ile ihale, artırma eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen kazançlar hariç) toplamının 2025 yılı için 280.000TL’lik kısmı gelir vergisinden müstesnadır.  Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işleri ile ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançlar ile zarar yazılan değersiz alacaklarla, karşılık ayrılan şüpheli alacakların sonradan tahsili istisna uygulamasının dışındadır. İstisna haddi içinde kalan arızi kazançlar için beyanname verilmesine gerek bulunmamaktadır. İstisna rakamlarını aşan kazançların mükellefin beyana tabi diğer gelirlerinin olup olmamasına bakılmaksızın beyan edilmesi gerekmektedir.

Örnek: Mükellef (Ö) 2025 yılında 460.000 TL arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla kazanç elde etmiştir. Elde edilen kazancın 2025 yılı için 280.000TL’lik kısmı gelir vergisinden istisna olup kalan 460.000-280.000=180.000TL’nin beyan edilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak; arızi kazanç beyan edilecektir. (180.00TL)  

4.13. Değer Artış Kazancı Varsa

Bay (Y) 01.07.2018 tarihinde 40.000TL’ ye aldığı dairesini 12.07.2025 tarihinde 2.500.000TL ye satmıştır. Bay (D)’nin beyan edeceği değer artış kazanç tutarı ne olacaktır?

Satın alma ile elden çıkarma arasındaki süre beş yıldan fazla olduğundan değer artış kazancı oluşmamaktadır. Bu nedenle, Bay (D)’nin beyan edilecek geliri bulunmamaktadır.

Örnek:Bayan (Ö), satın aldığı gayrimenkulü beş yıl içinde elden çıkarılması nedeniyle 225.000 TL değer artış kazancı elde etmiştir.

Elde edilen kazancın 2025 yılı için 120.000TL’lik kısmı gelir vergisinden istisna olduğundan bayan (Ö)’nin beyan edilecek değer artış kazancı geliri 225.000-120.000=105.000TL olacaktır.

Sonuç olarak; değer artış kazancı beyan edilecektir. (105.000TL)  

5. Sonuç

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nu 2. maddesine göre gelire giren kazanç ve iratlar, bir yıllık dönem içinde elde edilen gelir unsurlarından elde edilen kazanç ve iratlardan oluşmaktadır. Bu kazanç ve iratlar; ticari, zirai ve serbest meslek kazançları, ücretler gayrimenkul ve menkul iratları ile diğer kazanç ve iratlardır.

Ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri, 2025 takvim yılına ilişkin gelir vergisi beyannamelerini 2025 yılının mart ayında elektronik ortamda beyan edeceklerdir. Söz konusu kazançlardan; ticari kazanç, gerçek usulde tespit edilen zirai kazanç ve serbest meslek kazançları ile ilgili olarak bu faaliyetlerden zarar edilmiş olsa dahi yıllık beyanname verilmesi gerekmektedir.

Ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri, hiçbir hadle sınırlı kalmaksızın 2025 takvim yılına ilişkin gelir vergisi beyannamelerini e-Beyanname düzenleme programı kullanarak (ebeyanname.gib.gov.tr) adresi üzerinden elektronik ortamda tarha yetkili vergi dairesine göndereceklerdir. Kira, ücret, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlara ilişkin geliri olan mükellefler ise, beyannamelerini elektronik ortamda (intvrg.gib.gov.tr) adresini kullanılarak vergi daire gitmeden verebileceklerdir.  Beyannamelere göre tahakkuk eden vergiler ise iki eşit taksitte ödenecektir. Ödemeye ilişkin birinci taksitin son günü 31.03.2026 tarihi olup, ikinci taksitin son günü ise 31.07.2026 tarihidir.

Kaynakça